Üretken Yapay Zeka Eğitiminde Telif Haklarının Korunması - Zeynep Aslı Özkan Tunçok

Son yıllarda üretken yapay zeka teknolojilerinde yaşanan hızlı gelişmeler, bir yandan ilginç fırsatlar sunarken, diğer taraftan fikri mülkiyet hukuku açısından çeşitli sorunları beraberinde getirmektedir. Bu konuda en önemli sorunlardan biri, üretken yapay zeka modellerinin eğitiminde telif hakkıyla korunan eserlerin, hak sahiplerinin izni olmaksızın kullanımından kaynaklanmaktadır. Söz konusu izinsiz kullanım, küresel ölçekte ve kitlesel boyutta telif hakkı ihlallerine sebebiyet vermektedir. "Üretken Yapay Zeka Eğitiminde Telif Haklarının Korunması" başlıklı bu çalışmada, büyük dil modelleri ve difüzyon modelleri gibi farklı üretken yapay zeka modellerinin çalışma prensipleri ve eğitim süreçlerinden hareketle, bu modellerin eğitiminde telif hakkı ihlallerinin hangi aşamalarda ve ne şekilde ortaya çıktığı irdelenmekte, özellikle çoğaltma hakkı bakımından meydana gelen ihlaller, Türk hukuku ve karşılaştırmalı hukuk çerçevesinde değerlendirmektedir. Güncel yargı kararları ve hukuki gelişmeler dikkate alınarak yapılan bu değerlendirmede, mevcut telif hakkı istisnalarının, üretken yapay zeka eğitiminin neden olduğu ihlaller bakımından adil ve etkili bir çözüm yolu oluşturup oluşturamayacağı araştırılmaktadır. Bu bakımdan, özellikle üç aşamalı test, adil kullanım ve adil işlem doktrinleri, geçici çoğaltma istisnası ile metin ve veri madenciliği istisnaları çerçevesinde incelemeler yapılmaktadır.
Çalışmada ayrıca alternatif çözüm yöntemleri ele alınmaktadır. Bu bağlamda, doğrudan lisans, kolektif lisans, genişletilmiş kolektif lisans ve kanuni lisans gibi farklı lisans modellerinin yanı sıra, eğitim verilerine ilişkin şeffaflık yükümlülükleri üzerinde durulmaktadır. Değerlendirmenin neticesinde, telif hakları ve inovasyon arasında adil bir menfaat dengesi kurulmasına yönelik, doğrudan lisans ile isteğe bağlı kolektif lisans modellerinin bir arada kullanıldığı hibrit bir yapının, şeffaflık yükümlülükleriyle desteklendiği bir çözüm modeli önerilmektedir.(ARKA KAPAKTAN)