Milli Tahkim Kapsamında Tahkime Elverişlilik - Serkan Kaya

Hangi uyuşmazlıkların tahkime elverişli olduğuna ilişkin temel hususlar Türk hukukunda Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 408. maddesinde "Taşınmaz mallar üzerindeki ayni haklardan veya iki tarafın iradelerine tabi olmayan işlerden kaynaklanan uyuşmazlıklar tahkime elverişli değildir" ve Milletlerarası Tahkim Kanunu'nun 1. maddesinin dördüncü fıkrasında "Bu Kanun, Türkiye'de bulunan taşınmaz mallar üzerindeki ayni haklara ilişkin uyuşmazlıklar ile iki tarafın iradelerine tabi olmayan uyuşmazlıklarda uygulanmaz" şeklinde düzenlenmiştir. Görüldüğü gibi Türk hukukunda kanun koyucu, sadece tarafların iradeleriyle belirleyebilecekleri uyuşmazlıkların tahkim yargılamasıyla çözümlenebileceğini belirtmiştir. Tarafların iradeleriyle belirleyecekleri uyuşmazlıkları tek tek saymak ise mümkün görünmemektedir. Türk hukukunda hangi tür uyuşmazlıkların tahkime elverişli olduğunun belirlenmesinde ölçü olarak "tarafların üzerinde sulh olabilecekleri" uyuşmazlıkların esas alınması gerektiği savunulmuştur. Ancak bu ifade, hangi uyuşmazlığın tahkime elverişli olduğu konusunda yeteri derecede yol gösterici değildir. Bu sebeple bazı özel hukuk alanlarında ortaya çıkan uyuşmazlıkların tahkime elverişliliği tartışılmaya devam etmektedir.
Eserin ilk baskısında sınai haklara ilişkin uyuşmazlıkların, rekabet hukuku uyuşmazlıklarının, iflas davalarının, itirazın iptali davasının ve bireysel iş hukuku uyuşmazlıklarının tahkime elverişliliği incelenmişti. Bu ikinci baskıda söz konusu bölümler güncel yargı kararları ve mevzuat değişiklikleri karşısında gözden geçirilmiş; ayrıca telif haklarından, tüketici uyuşmazlıklarından, taşınmazın aynından, kira ilişkisinden, iflas prosedürü ile iflas idaresinin tahkim yetkisinden, kişisel verilerin korunmasından ve bilişim hukukundan doğan uyuşmazlıkların tahkime elverişliliğine ilişkin yeni bölümler esere eklenmiştir.(ARKA KAPAKTAN)