Acentenin Tek Satıcının Franchise Alanın Denkleştirme Talebi - Arslan Kaya

"Acentenin Denkleştirme Talebi" ya da galat-ı meşhur olarak bilinen ifadesiyle "Portföy Tazminatı Talebi" pozitif bir kanun hükmü olarak ticaret hukukumuza 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ile girmiştir. Müessese Türk Ticaret Kanunu'muza 2011 yılında yeni bir hüküm olarak girmiş olmakla birlikte, esasen uygulaması daha eskiye dayanmaktadır. 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nda bu yönde açık bir hüküm olmamasına rağmen acente ve tek satıcılar bakımından portföy tazminatı mahkemelerde sıklıkla dava konusu olmuş gerek mahkemeler gerek öğreti, eTTK m. 134 hükmü, Sigortacılık Kanunu m. 23 ve mehaz hükümlerden hareketle bu talepleri dinlenebilir bulmuştur. eTTK döneminde portföy tazminatı talepli davaların yoğunluğunun bu müessesenin düzenlenmesine olan ihtiyacı açıkça göstermesi bir yana bu ihtiyaç öğreti tarafından da sıklıkla gündeme getirilmiştir. Bu tür gerekliliğin tabii sonucu olarak portföy tazminatı konusu, esasen bir tazminat da olmaması hukuki sebebine binaen TTK m. 122 hükmünde "Denkleştirme İstemi" başlığı ile hukukumuza kazandırılmıştır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunumuzda anonim şirketlerin "Haklı Sebeple Feshi" hakkındaki TTK m. 531 hükmü ile "Denkleştirme İstemi" başlıklı TTK m. 122 hükmü sahiden uygulamada gerçek bir ihtiyacın ürünü olan maddelerdir. Nitekim bu iki hükmün bir ihtiyacı karşılama albenisi Kanun'un yürürlüğe girmesini takiben hemen tezahür etmiş, denkleştirme ve fesih talepli davalar yoğun biçimde açılmaya başlanmıştır. Uygulama sıklığı, denkleştirme talebinin acentelikten daha çok -başta tek satıcılık olmak üzere- akraba sözleşme ilişkilerinde gündeme geliyor olması ve kitapta ağırlıklı bir hacim oluşturması gerçeği karşısında, "Denkleştirme İstemi" konusunun ayrıca bir kitap olarak çıkarılması ihtiyacı ortaya çıkmıştır. Belirtilen sebebe binaen ve tek satıcı ile franchise alanlarının denkleştirme istemi konuları da eklenerek bu yeni eserle huzura çıkmış bulunuyoruz. İşbu eserde şerhteki usul terk edilmemiş, Yargıtay ve İsviçre Federal Mahkemesi'nin önüne gelmiş kararlar da kitaba eklenmiştir. Bu Kitap'taki bir yenilik olarak da mutadımız olmamasına rağmen, uygulamadaki önemi nedeniyle seçilmiş bazı hukuki mütalaalar ile hakem kararı örnekleri de uygulayıcılara faydalı olması dilek ve düşüncesiyle esere eklenmiştir.(ÖNSÖZDEN)