Uygulamalı Ceza Muhakemesi Kanunu - Feridun Yenisey, Özkan Balcı

“Ceza Muhakemesi Kanunu” muhakeme hukukunun genel ilkelerini yansıtan bir hukuk normudur. Kanunun içerdiği bu ilkeler ile düzenlediği sanık ve mağdur hakları ile Devlete tanıdığı yetkilerin hukukçular tarafından uygulanması ile “Ceza Muhakemesi Hukuku” oluşur. Bu kitapta Yargıtay uygulamaları ile şekil-lenen “Türk Ceza Muhakemesi Hukukunun” 2026 yılında çekilmiş bir “fotoğra-fını” bulacaksınız. Açıklama ve değerlendirme yapmaksızın kanun maddeleri ile ilgili bazı Anayasa Mahkemesi kararları ile Yargıtay kararlarını sizlere sunmak istedik.
Kamuoyunda 12. Yargı Paketi olarak bilinen 7589 sayılı Yargının Etkin Ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Ka-nun” ile 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun bazı maddelerinde yapılan değişiklikler de işlenerek güncel bir metnin sunulmasına özen gösterilmiştir. Ki-tabın sonunda kanun metnine ilişkin dipnotlara yer verilmiştir. 18.08.2026 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan 08.08.2026 tarih 7593 sayılı Kanunla değişik CMK 174. Madde de metne işlenmiştir.
Ceza Muhakemesinin görevi hüküm vermektir. Hüküm kolektif bir şekilde verilir. Verilen hükmün hukuk devleti ilkelerine uygun olması gerekir. Ceza mu-hakemesine katılan iddia, savunma ve yargılama makamlarının silahlarda eşitlik ilkesi kapsamında eşit hak ve yetkilerle donatılmış olması gerekir. Ceza Muha-kemesindeki gaye maddi gerçeği ortaya çıkartmak olduğu için Kıta Avrupası ceza muhakemesi hukukunda hâkimin kendiliğinden delil araştırma yetkisi var-dır. Hâkim kendiliğinden bir işe el atamaz. Uyuşmazlığın iddia makamı tarafın-dan hâkimin önüne getirilmesi gerekir. Ceza davası kamu adına açılan bir dava-dır. Cumhuriyet savcısının yeterli şüphe bulunan hallerde iddianame düzenle-mek ve kamu davasının açılmasını sağlamak görevi vardır. Soruşturması ve ko-vuşturması şikâyete bağlı suçlar ile alternatif uyuşmazlıkları çözme yöntemleri kamu davasının mecburiliği ilkesinin istisnasını oluştururlar. Türk hukukunda bir hal dışında takdirilik ilkesi kabul edilmemiştir.
Türk Ceza Muhakemesi Hukukunda başlangıç şüphesi derecesinde şüphe or-taya çıktığı hallerde Cumhuriyet savcısının “kamu davası açmaya yetecek kadar” araştırma mecburiyeti vardır. Kamu davası açıldıktan sonra da araştırma mecbu-riyeti mahkemeye geçer. Mahkeme yeterli şüpheden vicdani kanaate ulaşmak amacıyla işin gerçeğini araştırabilir, tarafların getirdiği delillerle bağlı değildir. Savcı, sanık lehine ve aleyhine delilleri araştırmakla yükümlü olduğu gibi, iddi-anamede mahkûmiyet talep eden iddia makamı delil durumuna göre kovuşturma sonunda mütalaasında beraat talep de edebilir.