Ünlü Ekonomistler - Orhan Şener

Ünlü Ekonomistler adlı bu kitap; 300 Ekonomistin ve 90 kadar Nobel Ekonomi Ödülü sahibi ekonomistin ekonomi bilimine, toplumların sosyal ve siyasal yaşamlarına yaptıkları katkılarını içermektedir. Ekonomi terimi ilk kez Aristo’nun ‘Economia’ adlı eserinde kullanılmıştır. Aristo bu kitabında; faizin toplumsal ahlaka aykırılığını ve paradan para kazanmanın ahlaksızlık olduğunu vurgulayarak, emeğin hakkının korunması gerektiğini savunur. Aristo’nun bu görüşleri kültürlerarası etkileşimlerle tek Tanrılı dinlerce de benimsenerek faizin yasaklanmasında etkili oldu. 

Modern çağlarda da ekonomistlerin ileri sürdüğü görüşler, toplumların ekonomik düzenlerin üzerinde etkili oldu. Knut Wicksell’in gelir dağılımı adaletini sağlayacak biçimde bütçelenin saptanmasına yönelik görüşleri, İsveç’te uygulamaya konularak ülkeyi bugünkü yüksek refah düzeyine ulaştırdı. Tinberger’in planlamaya ilişkin görüşleri Avrupa ve Türkiye’de ekonomik büyümeyi ve kalkınmayı hızlandırdı. Lorenz Eğrileri ve Gini Katsayısı yöntemleri ulusal ve uluslararası düzeyde gelir dağılımı adaletini ölçmede kullanılmaktadır. Arrow, Buchanan ve Downs gibi ekonomistler; siyasal karar alma mekanizmasının ekonomik yorumunu yaparak, demokrasinin etkinlik koşullarını belirlediler. Richard Musgrave, The Theory of Public Finance (Kamu Maliyesi Teorisi adyla Türkçe’ye çevirdiğim) adlı kitabında, 2. Dünya Savaşından sonra ortaya çıkan Sosyal Devlet uygulamasının Ekonomik Teorisini yazdı. Baumal’ın geliştirdiği Fayda-Maliyet Analizleri, kamu sektöründe savurganlığı önlemede ve kaynak ayırımında etkinliği sağlamada kullanıldı.

 Ekonomistlerin görüşleri kapitalizm, sosyalizm, karma ekonomi ve vahşi kapitalist sistemlerin ekonomik teorisini ve alt yapısını da oluşturdu.  Adam Smith, Ulusların Serveti adlı kitabıyla, serbest piyasa ekonomisini savunan görüşleriyle kapitalist sistemin temelini attı. Kapitalist sistemin yol açtığı emek sömürüsüne karşı Karl Marx ise, Das Kapital adlı çok satan kitabıyla sosyalist sistemi savundu. Her iki sistemin uygulamada yol açtığı sorunları gidermek için Keynes; Para, Faiz ve İstihdamın Genel Teorisi adlı kitabıyla Karma Ekonomi modelinin temelini attı. Siyasal karar almada büyük firmaların etkinliği nedeniyle, Chicago Ekolünü temsil eden Friedman’nın para politikası ağırlıklı görüşlerine dayanan, Vahşi Kapitalizm Uygulaması 1985 yılından başlayarak devam etmektedir. Para Politikasını savunan ekonomistlere Nobel Ekonomi ödülünün verilmesi ise, özelleştirme ve serbestleştirme uygulamalarıyla gelişmiş ülkelerin az gelişmiş ülkeleri sömürmesi biçiminde uygulanmasını kolaylaştırdı.

Bu kitapta çok sayıdaki ekonomistin ekonomi bilimine yaptıkları katkılarına ilişkin görüşleri anlatılmaktadır. Kitabın başta ekonomi fakülteleri öğrencileri olmak üzere; politikacılara, kamu yöneticilerine ve kitapseverlere yararlı olacağını düşünmekteyim.