Bilim ve Sosyoloji - Vasfi Haftacı
ÖN SÖZ
Bilim ve Sosyoloji adını taşıyan bu çalışma, Sunuş ve Sonuç dışında kendi içinde Genel Sosyoloji, Sosyal Morfoloji, Türsel Sosyolojiler, Ekonomi Bilimi ve Ekonomi Sosyolojisi, İşletme Bilimi ve İşletme Sosyolojisi, Muhasebe Bilimi ve Muhasebe Sosyolojisi başlıklarını taşıyan altı bölümden oluşmuştur.
Birinci bölümde; “Genel Sosyoloji” başlığı altında Genel Bakış, Bilim Olarak Sosyoloji, Sosyolojinin Kurucuları, Sosyolojinin Temel Kavramları, Sosyalleşme, Sosyolojide Araştırma Yöntemleri kesimleri içinde üç rakamla simgelenen konu başlıkları oluşturulmuştur.
Bu bağlamda Genel Bakış dışında birinci bölüm içinde yer alan Bilim Olarak Sosyoloji başlıklı kesim içinde; Genel Açıklama, Sosyolojinin Tanımı ve Kapsamı, Toplum ve Unsurları Sosyolog ve Sosyolojik Bakış Açısı, Sosyoloji ve Diğer Bilimler, Sosyoloji Etmenleri şeklinde sınıflandırılmıştır.
Birinci bölüm içinde Sosyolojinin Kurucuları başlığını taşıyan kesim içinde; Genel Açıklama dışında Saint Simon, Auguste Comte, Herbert Spencer, Karl Marks, Emile Durkheim, Max Weber ele alınmıştır.
Bu bölümün bir başka kesim başlığı Sosyolojinin Temel Kavramlarıdır. Bu kesimde genel açıklama dışında sırasıyla Toplum, Kültür, Statü ve Rol, Sosyal Grup, Toplumsal Tabakalaşma, Toplumsal Hareketlilik, Toplumsal Değişme, Toplumsal Kimlik,
Bu bölümün Sosyalleşme başlıklı kesimi içinde Genel Açıklama dışında; Sosyalleşmenin Tanımı ve Önemi, İnsan Gelişimi: Biyoloji ve Toplum, Sosyalleşme Teorileri, Sosyalleşme Sürecinin Aracıları, Sosyalleşme Dönemleri ele alınmıştır.
Birinci bölümün son kesimini oluşturan Sosyolojide Araştırma Yöntemleri içinde Genel Açıklama dışında Bilim, Sosyal Bilimler, Sosyal Bilimlerde Paradigmalar, Sosyolojik Araştırmalarda Araştırma Tasarımı, Karma Araştırmalarda Veri Toplama, Araştırma Soruları ve Kavramlaştırma, Nitel Veri Toplama Teknikleri, Nicel Veri Toplama Teknikleri başlıklarına yer verilmiştir.
İkinci bölümde; “Sosyal Morfoloji” başlığı altında Genel Bakış dışında, Sosyal Demografi, Sosyal Coğrafya, Sosyal Antropoloji, Kent Sosyolojisi, Göç, Gecekondu ve Toplumsal İlişki Ağları, Köy Sosyolojisi, Az Gelişmiş Ülkeler Sosyolojisi kesimlerine yer verilmiştir.
Bu bölümün “Sosyal Demografi” başlıklı kesimi içinde Genel Açıklama, Nüfus Miktarı, Nüfus Yoğunluğu, Nüfus Bileşimi, Nüfus Hareketleri;
Sosyal Coğrafya başlıklı kesimi içinde Genel Açıklama, Doğanın İnsan Üzerindeki Etkileri, İnsanın Doğa Üzerindeki Etkileri;
“Sosyal Antropoloji” başlıklı kesimi içinde Genel Açıklama, Kültürün Tanımı ve Açıklaması, Kültürün Özellikleri, Temel Kültürel Kavramlar, Çeşitli Açılardan Kültür, Kültürel Farklılaşma, Kültüre İlişkin Genel Değerlendirme;
“Kent Sosyolojisi” başlıklı kesimi içinde Genel Açıklama, Kentlerin Kökeni ve Tarihi, Sosyolojinin Kente Yaklaşımı, Çağdaş Kent Sosyolojisi;
“Göç, Gecekondu ve Toplumsal İlişki Ağları” başlıklı kesimi içinde Genel Açıklama, Göçün Tanımı, Göç Teorileri, Türkiye’nin İç Göç Deneyimi, Türkiye’nin Dış Göç Deneyimi, Gecekondu Oluşumu ve Dönüşümü, Toplumsal İlişki Ağları;
Köy Sosyolojisi başlıklı kesimi içinde Genel Açıklama, Köy Sosyolojisinin İlgi Alanı, Köy Sosyolojisinin Temel Kavramları, Köy Yaşantısında Tarım ve Hayvancılık, Köyde Sosyokültürel Yapı;
“Az Gelişmiş Ülkeler Sosyolojisi” başlıklı kesimi içinde Genel Açıklama, AGÜ’ler Kuvvetli Bir Toplumsal Yapıya Sahiptirler, AGÜ’lerde Fatalizm ve Determinizme İnanılır, AGÜ’lerde Nüfus Genel Olarak Niteliksizdir, AGÜ’lerde Muhafazakârlık Sosyal Davranışları Etkiler, AGÜ’lerde Kadının Sosyal Hayattaki Yeri Zayıftır, AGÜ’lerde Tasarruf ve Sermaye Birikimi Yetersizdir başlıkları bulunmaktadır.
Üçüncü bölümde “Türsel Sosyolojiler” başlığı altında Genel Bakış dışında, Din Sosyolojisi, Hukuk Sosyolojisi, Siyasi Sosyoloji, Sanat Sosyolojisi, Edebiyat Sosyolojisi, Kurumsal Sosyoloji, Diğer Türsel Sosyolojiler kesimleri yer almıştır.
Bu bölümün “Din Sosyolojisi” başlıklı ikinci kesimi içinde Genel Açıklama, Dinin Ortak Özellikleri, Din-Toplum İlişkisi, Din-Ekonomi İlişkisi, Din Kurumu-Genel Değerlendirme;
“Hukuk Sosyolojisi” başlıklı üçüncü kesimi içinde Genel Açıklama, Hukuk Kuralları, Hukuk Sosyolojisi Araştırmaları, Hukuk-Ekonomi İlişkileri, Hukuk Kurumu-Genel Değerlendirme;
“Siyasi Sosyoloji” başlıklı dördüncü kesimi içinde Genel Açıklama, Devletin Elemanları, Devletin Görevleri, Çeşitli Açılardan Siyasi Rejimler, Siyasi Rejimlerle Sosyal Yapı Arasındaki İlişkiler, Demokrasi, Siyasi Partiler, Siyaset Kurumu-Genel Değerlendirme;
“Sanat Sosyolojisi” başlıklı beşinci kesimi içinde Genel Açıklama, Sanatın Sosyal Yönü, Sanatın Rolü, Sanat Yaklaşımları;
“Edebiyat Sosyolojisi” başlıklı altıncı kesimi içinde Genel Açıklama, Yazar, Edebi Eser, Basım-Yayım-Dağıtım, Okuyucu;
“Kurumsal Sosyoloji” başlıklı yedinci kesimi içinde Genel Açıklama, Eğitim Kurumu – Açıklama, Eğitimin Amaçları, Eğitimin İşlevleri, Eğitim Türleri, Aile Kurumu – Açıklama, Toplum ve Aile, Evlilik, Ailenin İşlevleri;
“Diğer Türsel Sosyolojiler” başlıklı sekizinci kesimi içinde Genel Açıklama, Yaşlılık Sosyolojisi, Gençlik Sosyolojisi, Beden Sosyolojisi, Sağlık Sosyolojisi, Gündelik Yaşam Sosyolojisi, Cinsiyet Sosyolojisi başlıklarına yer verilmiştir.
Dördüncü bölümde; “Ekonomi Bilimi ve Ekonomi Sosyolojisi” başlığı altında Ekonomi Bilimine İlişkin Bulgular, Ekonomi Sosyolojisinin Teorik Temelleri, Toplum ve Ekonominin Yapısal Analizi, Enformel Sektör, Fordizm ve Post Fordizm, Yeni Teknolojiler, Ekonomi ve Toplum, Tüketim Toplumu, Çalışma Kültürü kesimleri yer almıştır.
Bu bölümün “Ekonomi Bilimine İlişkin Bulgular” başlıklı birinci kesimi içinde Genel Açıklama, Mikro Ekonomi, Makro Ekonomi, Ortodoks Mikro Ekonomi, Ortodoks Makro Ekonomi, Ortodoks Ekonominin Araçları ve Eleştirisi, Heterodoks Ekonomi, Mikro-Makro Ekonomi, Genel Değerlendirme;
“Ekonomi Sosyolojisinin Teorik Temelleri” başlıklı ikinci kesim içinde Genel Açıklama, Ekonomi Sosyolojisinin Konusu, Ekonomi Sosyolojisi ile Ekonomi Arasındaki Farklılıklar, Ekonomi Sosyolojisinin Metodolojik Sorunları, Ekonomi Sosyolojisinde Gelenek, Ekonomi Sosyolojisinin Bugünü, Yeni Ekonomi Sosyolojisine Katkılar;
“Toplum ve Ekonominin Yapısal Analizi” başlıklı üçüncü kesiminde Genel Açıklama, Toplumsal Bütün Ağlarında Çoklu Etkileşim, Entegre Sistem Analizi, Canlı Organikten Toplumsal Organik Sistemlere, Toplumsal Bütünde Organik Yapılanma, Toplumsal Sistemlerin Tarihsel Yapılanışı, Endüstri Toplumunda Ekonomik ve Toplumsal Yapılanma, Bilgi Toplumunda Ekonomik ve Toplumsal Yapılanma;
“Enformel Sektör” başlıklı dördüncü kesimde Genel Açıklama, Enformel Sektör-Düalist Okul, Enformel Sektör-Yapısalcı Yaklaşım, Enformel Sektör-Legalist Okul, Enformel Sektörün Temel Özellikleri, Enformel Sektörün Varlık Nedenleri, Türkiye’de Enformel Sektör;
“Fordizm ve Post Fordizm” başlıklı beşinci kesimde Genel Açıklama, Fordizm, Fordizmin Genel Özellikleri, Fordist Kriz, Post Fordizmin Yükselişi, Post Fordist Dönüşüm Teorileri, Post Fordist Dönüşüm- Eleştiriler;
“Yeni Teknolojiler, Ekonomi ve Toplum” başlıklı altıncı kesimde Genel Açıklama, Teknolojik Gelişme ve Ekonomi, Teknolojik Gelişme ve Toplumsal Değişme, Teknolojik Analizin Klasik Teorileri, Endüstri Toplumundan Bilgi Toplumuna Geçiş, Bilgi Teknolojileri ve Ekonomik Yapıda Dönüşüm, Bilgi Teknolojileri ve Toplumsal Hayat, Yüksek Teknoloji ve Yeni Ekonomi;
“Tüketim Toplumu” başlıklı yedinci kesimde Genel Açıklama, Tüketim Toplumu Kavramının Gelişmesi, Tüketim Toplumunun Özellikleri, Tüketim Toplumunun Unsurları, Tüketim Toplumuna Yönelik Eleştiriler, Yeni Tüketim Toplumunun Oluşumu, Küresel Kriz ve Tüketim Bilinci;
“Çalışma Kültürü” başlıklı sekizinci kesimde Genel Açıklama, Modern Öncesi Toplumlarda Çalışma, Püritan Çalışma Etiği, Püritanizmin Eleştirisi, Püritanizmin Düşüşü Hedonizmin Yükselişi, Post Endüstriyel Dönüşüm, Yeni Çalışma Kültürü Kavramları üzerinde durulmuştur.
Beşinci bölümde; “İşletme Bilimi ve İşletme Sosyolojisi” başlığı altında İşletme Bilimine İlişkin Bulgular, Yönetim Düşüncesinin Gelişimi, Klasik Yönetim Teorileri, Neo-Klasik Yönetim Yaklaşımları, Modern Yönetim Yaklaşımları, Post Modern Yönetim Yaklaşımları, İşletme Sosyolojisi kesimlerine yer verilmiştir.
Bu bölümün “İşletme Bilimine İlişkin Bulgular” başlıklı birinci kesimi içinde Genel Açıklama, Temel Bilgiler, İşletme Çeşitleri, Büyüme ve Karar Verme, İşletmenin Kuruluşu, Yönetim İşlevleri, İşletme İşlevleri, İşletme Etmenleri;
“Yönetim Düşüncesinin Gelişimi” başlıklı ikinci kesimde Genel Açıklama, İlkel Toplum ve Yönetim Düşüncesi, Tarım Toplumu ve Yönetim Düşüncesi, Endüstri Toplumu ve Yönetim Düşüncesi Bilgi Toplumu ve Yönetim Düşüncesi, Yönetim Biliminin Gelişmesi ve Enerji Kaynağı, Yönetim ve Örgüt Teorileri;
“Klasik Yönetim Teorileri” başlıklı üçüncü kesimde Genel Açıklama, Bilimsel Yönetim Yaklaşımı, Bilimsel Yönetim Yaklaşımını İzleyenler, Yönetim Süreci Anlayışı, Yönetim Süreci Yaklaşımını İzleyenler, Bürokrasi Modeli, Bürokrasi Modeli İzleyicileri, Klasik Anlayışın Genel Değerlendirmesi;
“Neo-Klasik Yönetim Yaklaşımları” başlıklı dördüncü kesimde Genel Açıklama, İnsan İlişkileri Yaklaşımı, İnsan Kaynaklarını Kullanma Yaklaşımı, McGregor’un X ve Y Teorileri, Likert’in Sistem 1 ve Sistem 4 Modeli, Blake Mouthon’un Kafes Modeli, Chris Argyris’in Olgunlaşma Modeli, Frederick Herzberg’in Hijyen Modeli, Neo Klasik Anlayışın Genel Değerlendirmesi;
“Modern Yönetim Yaklaşımları” başlıklı beşinci kesimde Genel Açıklama, Sistem Yaklaşımı, Sistem Ögeleri, Entropi ve Sinerji, Sistem Yaklaşımının Genel Değerlendirmesi, Durumsal Yaklaşım, Örgüt Yapısı ve Teknoloji, Örgüt Yapısı ve Çevre, Durumsal Yaklaşımın Genel Değerlendirmesi;
“Post Modern Yönetim Yaklaşımları” başlıklı altıncı kesimde Genel Açıklama, Z Teorisi, Bilgi Yönetimi, Çatışma Yönetimi, Kriz ve Risk Yönetimi, İtibar Yönetimi, Marka Yönetimi, Farklılık ve Değişim Yönetimi;
“ İşletme Sosyolojisi” başlıklı yedinci kesimde Genel Açıklama, Enformel Sektör, Fordizm ve Post Fordizm, Yeni Teknolojiler, Tüketim Toplumu, Çalışma Kültürü, İşletme Sosyolojisi-Genel Değerlendirme başlıkları yer almıştır.
Altıncı bölümde; “Muhasebe Bilimi ve Muhasebe Sosyolojisi” başlığı altında Muhasebe Bilimine İlişkin Bulgular, Muhasebe Kavramları ve Terimleri, Muhasebe Yöntemleri, Muhasebe Sistemleri, Hesap Teorileri, Bilanço Teorileri, Muhasebe Sosyolojisi kesimleri yer almıştır.
Bu bölümün “Muhasebe Bilimine İlişkin Bulgular” başlıklı birinci kesimi içinde
Toplumsal Açıdan Muhasebe, Teorik Açıdan Muhasebe başlıkları yer almıştır.
“Muhasebe Kavramları ve Terimleri” başlıklı ikinci kesimde Genel Açıklama, Muhasebe Terimleri, İşlem Muhasebesinin İlkeleri, İşletme Muhasebesinin İlkeleri, Bilanço İlkeleri, Muhasebe Yasaları ve Kuralları, Finansal Tabloları Düzenleme Kuralları;
“Muhasebe Yöntemleri” başlıklı üçüncü kesimde Genel Açıklama, Çift Yanlı İşleme Yöntemi, Amortisman Hesaplama Yöntemleri, Malzeme ve Stok Değerleme Yöntemleri, Malzeme Maliyetini Saptama Yöntemleri, Geleneksel Maliyet Hesaplama Yöntemleri, Modern Maliyet Hesaplama Yöntemleri;
“Muhasebe Sistemleri” başlıklı dördüncü kesimde Genel Açıklama, Hesap Çerçevesi ve Hesap Planları, Birci Muhasebe Sistemleri, İkici Muhasebe Sistemleri, Ilımlı Hesap Çerçeveleri Üzerine Değerlendirme, Aşırı İkici Hesap Çerçeveleri Üzerine Değerlendirme, Tekdüzen Muhasebe Sistemi Üzerine Değerlendirme;
“Hesap Teorileri” başlıklı beşinci kesimde Genel Açıklama, Belletsel Hesap Teorileri, Biçimsel Hesap Teorileri, Cebirsel Hesap Teorileri, Maddesel Hesap Teorileri, Görevsel Hesap Teorileri;
“Bilanço Teorileri” başlıklı altıncı kesimde Genel Açıklama, Statik Bilanço Teorileri, Dinamik Bilanço Teorileri, Organik Bilanço Teorileri;
“Muhasebe Sosyolojisi” başlıklı yedinci kesimde Genel Açıklama, Muhasebe Sosyolojisi Nedir, Muhasebe Sosyolojisinin Temel Kavramları ele alınmıştır.
Yedinci bölümde; “Sonuç” başlığı altında Genel Değerlendirme, Yararlanılan Kaynaklar, Yazarın Özgeçmişi, Yazarın Yayımlanmış Kitapları kesimlerine yer verilerek çalışma tamamlanmıştır.
Kitabın kapak tasarımını Ali Gürbey Haftacı ve sayfa düzenlemelerini Sanem Hande Bayramoğlu Genç yapmış, basım ve yayımını Mustafa Bulut üstlenmiştir. Yazar adı ve diğer emeği geçenlere en içten teşekkürlerini sunar, kitabın okuma sevdalılarına ve sosyal bilimlerle ilgilenenlere yararlı olmasını diler.
İzmit, 2026
