Kültürel Kimlik Hakkı - Taha Kurt

Kültürel kimlik hakkı, kimlik tartışmalarında önemli bir mihenk taşını oluşturmaktadır. Günümüz dünyasında kültürel anlamda çok az sayıda türdeş toplumun olması kültürel kimliği önemli kılan bir faktördür. Bu olguya rağmen kültürel kimlik hakkı ancak geç dönemlerde hukukça tanınmaya başlanmış bir temel haktır. Kültürel kimlik sahip olmuş olduğu kapsam, değer ve anlamlar boyutuyla sadece hukuksal değil sosyal ve siyasal bilimlerde de önemli bir alanı kaplamaktadır. Çok kültürlü ve etnik-kültürel bölünmelerin oldukça fazla olduğu bir dünyada kültürel kimlik hakkı önemli bir izdüşüme denk gelmektedir. Bu bağlamda etnikkültürel bölünme çizgilerinin olduğu toplumlar kültürel kimlik hakkının doğal sahasını oluşturmaktadır.

Kültürel kimlik hakkını özgün bir temel hak kılan, diğer birçok haktan ayıran özelliklerden biri kuşkusuz hakkın kolektif boyutu ve yararlanıcılar kümesidir. Yerine göre birtakım siyasal kaygı, önlem veya ön yargılar ile ideolojik kalıp ve tutucu yaklaşımlar bir yana bırakılırsa bireylerin dışında kişi topluluklarının, diğer bir ifadeyle ulusal, etnik, dinsel ve dilsel azınlıkların da bu hakkın yararlanıcıları olabileceği görülmektedir. Bu bağlamda en temelde yerli halklar örneğinde görüldüğü üzere, kişi toplulukları olarak azınlıklar hakkın kolektif yararlanıcıları olabilirler.

Elinizdeki kitap Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsünde doktora tezi olarak yürütülen, çok sınırlı ekleme ve düzeltmelerin yapıldığı “Karşılaştırmalı Anayasa Hukukunda Kültürel Kimlik Hakkı” isimli çalışmanın gözden geçirilmiş biçimidir. Esas olarak hukuksal, anayasal bir yaklaşımla kaleme alınan bu çalışma, belirli ölçülerde tarihsel, siyasal ve sosyolojik yaklaşımları da içerecek bir şekilde ele alınmıştır. Bu çalışma öncelikle Türk anayasa hukukundaki önemli bir boşluğu giderme amaç ve hedefiyle yazılmıştır. Bu bağlamda öncelikle, hakkın esas olarak doğmuş olduğu uluslararası hukuktan yola çıkılarak karşılaştırmalı bir yöntemle teorik bir temel inşa edilmek istenmiştir. Öte yandan hakkın gelişip korunmasında yaşamsal önem arz eden yargısal korunmadan ve ulusal hukuklardan hareketle uygulamaya ilişkin veri ve analizler de sunulmuştur.